Con sói già cô đơn - Phan Lạc Phúc

Phan Lạc Phúc
(Ký giả Lô Răng)

Cổ nhân có câu “Cái quan định luận”, có nghĩa rằng hãy đậy nắp áo quan cho một người nào đó, rồi sau mới có thể nhận định rốt ráo về con người ấy được. Nhưng có trường hợp đậy nắp áo quan rồi mà dư luận vẫn phân chia, kẻ khen người chê, không biết nghiêng về bên nào cho phải. Đó là trường hợp nằm xuống của Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Loan, người vừa tạ thế trung tuần tháng bảy qua ở Mỹ.

Khi ông còn sinh tiền, nói về ông có vẻ như tiếng chê nhiều hơn là lời khen. Ở trong nước giữa thập niên 60, đang là Tư lệnh phó Không Quân, ông nhảy sang làm Giám đốc Cảnh Sát Quốc Gia, Giám đốc Nha An Ninh Quân Đội, kiêm Giám đốc Trung Ương Tình Báo. Ông được coi như cánh tay mặt của ông Nguyễn Cao Kỳ lúc đó làm Chủ Tịch Ủy Ban Hành Pháp Trung Ương (Thủ tướng), còn ông Loan làm “xếp chúa” của ngành an ninh trật tự. Đây là thời kỳ rất nhiều biến động. Đệ Nhất Cộng Hòa vừa được xóa đi, thể chế mới chưa hình thành, tranh chấp hiện ra ở mọi nơi, mọi lúc. Đây là thời gian kỷ lục về đảo chánh, về xuống đường, về bất ổn.

Tướng này loại tướng kia, tôn giáo đụng chạm, sinh viên học sinh biểu tình đập phá, Phật giáo đưa bàn thờ xuống đường .v.v... Chưa có lúc nào mà miền Nam lại “loạn” như thế. Người mạnh tay dẹp những bất ổn ấy là ông Nguyễn Ngọc Loan. Sự mạnh tay của ông gồm có: “cảnh sát dã chiến dàn chào, có hơi cay, có dùi cui, có việc “nhúp” những phần tử “trâu đánh”, có đổ máu, có nhà tù”. Ông Loan được gọi là độc tài, quân phiệt, phản cách mạng, là tay sai đế quốc ... Nhưng ít có ai nghĩ là ông Nguyễn Ngọc Loan đã đóng một vai trò tích cực trong việc ổn định tình thế, làm nền xây dựng cho một thể chế mới hợp hiến, hợp pháp Đệ Nhị Cộng Hòa.

Đám tang cả gia đình Trung Tá Nguyễn Tuấn bị tên đặc công Lém giết cùng một lần. Ảnh "Vietnam, A Chronicle of the War", Black Dog & Leventhal Publishers, Inc. 2003.

Thời kỳ ấy ông được thăng Chuẩn Tướng. Nhưng người ta ít khi gọi ông theo cấp bậc, mà người ta quen gọi ông là “Sáu Lèo”. “Sáu” ở đây là quan sáu theo danh xưng bình dân thời Pháp gọi các võ quan, mỗi một vạch trên vai là một cấp bậc (thiếu úy một vạch là ông một, trung úy hai vạch là ông hai ...). Chỉ có năm vạch là cùng (đại tá), tướng là đeo sao rồi. Nhưng dân gọi quan sáu là gọi theo hình tượng cũng như dân ngoài Bắc ngày xưa gọi dinh quan Toàn quyền là dinh Ông Bảy (còn trên ông Sáu một bực). Nhưng sau chữ Sáu của ông Loan còn thêm tĩnh từ “Lèo”. Không biết từ này xuất xứ từ đâu, nhưng khi nó đi vào ngôn ngữ dân gian thì nó mang một ý niệm bỉ thử, dèm pha, tiêu cực. Tiền “lèo” là tiền vô giá trị, hay là tiền chỉ có trong tưởng tượng. Hứa “lèo” là hứa xuông, hứa hão, hứa mà không thực hiện bao giờ. Vậy “Sáu Lèo” có nghĩa là một ông quan sáu vô giá trị hay là một ông tướng hữu danh vô thực hay sao?

Sở dĩ cái danh xưng này đứng vững một phần là vì cái bề ngoài luộm thuộm của ông Loan. Ông rất ít khi mặc quân phục, mũ mãng cân đai, nghênh ngang giàn giá. Ông thường mặc quần áo “trây di” xộc xệch, không đeo lon lá gì, chân đi dép cao su lẹp xẹp. Ra ngoài thì ông ngồi xe Jeep bình thường, không có mang cờ quạt mà cũng không có xe mở đường, mô tô bảo vệ. Ông nhiều khi còn đi xe “mobilet” lạch xạch đi làm. Có khi ông còn một tay cầm chai lade, một tay cầm súng M16 vừa đi vừa ực lade, vừa chửi thề loạn xạ. Bề ngoài của ông tướng Loan đúng là xập xệ, là “lèo”, nhưng việc làm của ông thì lại không “lèo” một chút nào.

Một anh em kỳ cựu ở Tổng Nha Cảnh Sát Quốc Gia có kể lại rằng: “Thời ông Loan, không có câu nệ lễ nghi quân cách, không nề hà hệ thống quân giai, mà ông cũng không xía vào việc của các phòng, sở, nhưng giao việc gì là phải làm cho đúng, cho xong”. Cảnh sát thời ông Loan không đơn thuần làm công tác trị an, mà còn là một lực lượng xung kích hữu hiệu. Vấn đề nội an, phản gián cũng được nâng lên một mức vì ông nắm trong tay cùng một lúc Nha An Ninh Quân Đội và Cơ Quan Trung Ương Tình Báo, nên công tác nó quy về một mối, nhịp nhàng hiệu quả hơn. Có bữa một trực thăng đột ngột đậu xuống sân cờ Tổng Nha. Một số cán bộ phản gián đi xuống cùng một người bị bịt mắt. Nghe anh em nói lại đó là một cán bộ Việt Cộng cấp cao, bị bắt trên đường đi gặp một nhân viên “Xịa” gộc. Có lẽ ông Loan không muốn đồng minh lớn qua mặt mình trong địa hạt này, nên ông mới hốt tay trên, bắt cán bộ VC kia về Tổng Nha tra cứu. Ông “Sáu Lèo” không được các đoàn thể “Trâu Đánh”, các nhà chính khách “dấn thân” ủng hộ, mà đồng minh lớn Huê Kỳ cũng không có thiện cảm với ông.

Khi giải kết ở Việt Nam bắt đầu từ cuộc tấn công Mậu Thân, người Mỹ qua các phương tiện truyền thông của họ đưa ra những lời lẽ, những hình ảnh làm “nản lòng chiến sĩ” cũng như làm cho nhân dân Mỹ nghi ngờ, chán ghét chiến tranh Việt Nam. Một tờ báo Mỹ, tờ Newsweek gọi quân đội miền Nam là thỏ đế, quân đội Việt cộng là sư tử. Trong cuộc tấn công Mậu Thân khi phóng viên Eddie Adams chụp được tấm hình ông tướng Loan tự tay cầm súng lục bắn vào đầu một tù binh Việt Cộng bị trói, thì ông tướng Loan từ đó đã trở nên một biểu tượng của sự dã man tàn bạo. Cuộc chiến của nhân dân miền Nam, qua hình ảnh của ông Loan cũng trở nên phi nghĩa. Truyền thông Mỹ đã tóm được một cliché đắc ý. Nhà báo ảnh Eddie Adams cũng nhờ đó kiếm được một cái giải Pulitzer. Hình ảnh ấy cũng như cuốn phim ghi lại cuộc xử bắn tại chỗ này là sự thực, nhưng tiếc thay chỉ là sự thực một nửa. Người ta không ghi lại hay là không cho biết vì sao ông tướng Loan lại làm như thế.

Là một người chịu trách nhiệm về trị an thủ đô Sàigòn, ông Loan biết rằng chiến thuật Việt Cộng là tấn công và nổi dậy. “Quân đội giải phóng” đi tới đâu là cán bộ nằm vùng nơi đó nổi lên, diệt “ác ôn” hướng dẫn quân đội chiếm đóng các vị trí hiểm yếu, tiếp tế lương thực và tiến hành tổ chức ủy ban. Đầu mối của cuộc tấn công này là cán bộ nằm vùng, vì không có lực lượng này, quân tấn công sẽ như rắn mất đầu.

Cho nên việc chính của lực lượng cảnh sát Sàigòn là diệt nằm vùng. Trong một cuộc hành quân tảo thanh, lực lượng Cảnh Sát Dã Chiến bắt được một cán bộ Việt Cộng. Tên này vừa diệt “ác ôn”, hạ sát cả một gia đình sỹ quan cảnh sát thì bị bắt. Y đang thay chiếc áo đẫm máu bằng chiếc áo sọc rằn. Cảnh sát dã chiến đưa đến cho tướng Loan “hung thủ” cùng chiếc áo đẫm máu. Ông Loan liền cho mời báo chí tới thực hiện vụ hành quyết cảnh cáo “nằm vùng mà nổi lên là bị bắn không tha”. Ông nghĩ rằng “sát nhất nhân, vạn nhân cụ” và cũng để trả thù cho thuộc cấp của ông và gia đình vừa bị giết thảm thương.

Chiến tranh là như vậy, máu lại gọi máu. Truyền thông Mỹ chỉ chụp lại cảnh ông tướng Loan giơ tay bắn một tù binh bị trói, mà không cho biết trước đó tù binh Việt Cộng kia đã làm gì, và sau đó quân đội gọi là “giải phóng” kia đã hành xử như thế nào? Một số quân nhân “giải phóng” đã tàn sát cả nhà trung tá thiết giáp Nguyễn Tuấn, gồm tất cả 8 người trong đó có bà mẹ già đã 80 tuổi để hy vọng lấy được mật mã thiết giáp. Ỡ Huế, quân đội Việt Cộng không phải chỉ giết một người, một gia đình mà tàn sát hàng mấy nghìn người, lấp vội vàng trong những hố chôn tập thể, mà truyền thông Hoa Kỳ sau đó có nói gì đâu. Truyền thông báo chí Mỹ đã không trung thực trong việc tường trình cuộc chiến Việt Nam. Họ chỉ nói ra sự thực một nửa, sự thực nào có lợi cho họ. Nủa cái bánh mì thì vẫn là cái bánh mì, nhưng một nủa sự thực thì không còn là sự thực, hay là sự thực đã biến dạng đi.

Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Loan bị trọng thương trong trận tổng công kích đợt hai của VC vào Sài Gòn (05/05/1968)

Ông tướng Nguyễn Ngọc Loan là “một người không giống ai”. Ông hành động theo những điều mà riêng ông cho là phải. Ông là người bất quy tắc (non conformist) cho nên ông được gọi là Sáu Lèo. Cho nên ông mới cho mời báo chí đến để trừng trị một tên Việt Cộng nằm vùng gây tội ác. Ông tưỏng như vậy là có lợi cho đại cuộc, nhưng không ngờ nó phản tác dụng khiến cho miền Nam bị tổn thương mà ông cũng thân bại danh liệt. Ông là tướng Tổng Giám Đốc Cảnh Sát Quốc Gia, việc của ông là ngồi mà ra lệnh, tại sao ông phải đích thân cầm quân đi dẹp loạn để đến nỗi ông bị mang tiếng xấu, bị bắn què chân phải đi nạng suốt đời.

Nghe nói sau tháng tư đen, phải vất vả lắm ông mới vào được Mỹ. Người ta không muốn tiếp nhận một mẫu người “tàn bạo” như ông. Làm tướng mà không có trương mục, tiền bạc nào đáng kể. Phải mở một quán ăn kiếm sống. Như vậy mà vẫn không yên, có người còn đem chuyện cũ của ông ra bới móc. Vào khoảng đầu thập niên 80, nhà văn Huy Quang , tức Trung Tá không quân Vũ Đức Vinh cùng với Mai Thảo, Thanh Nam và một số anh em ra tờ Đất Mới ở Seatle. Sau khi tờ báo đứng vững, Đất Mới có ra thêm phụ trương bằng tiếng Anh để hy vọng thẩm thấu vào dư luận Mỹ. Nhân ngày kỷ niệm Mậu Thân, Huy Quang có phone đến tướng Nguyễn Ngọc Loan, để xem ông có cần phải điều trần điều chi với người đọc Hoa Kỳ. Tướng Loan trả lời, “Cảm ơn, tôi không có điều gì phải giải thích cả”. Ông sống trong im lặng. Ông tự tin trong niềm im lặng của ông.

Từ lâu ông tướng Loan mắc bệnh trầm kha, và ông từ giã cõi đời vào trung tuần tháng 7 năm 1998 vừa qua. Biến cố Mậu Thân và tên tuổi ông tướng Nguyễn Ngọc Loan bỗng nhiên sống lại trong ký ức mọi người. “Cái quan định luận” nên nghĩ thế nào về ông Loan? Phóng viên ảnh Eddie Adams người chụp bức hình xử bắn được giảii Pulitzer đã đến gia đình ông xin lỗi. Khi được tin ông mất Eddie đã đích thân đến dự đám tang và nói: “Ông là một vị anh hùng. Cả nước Mỹ nên khóc thương ông mới phải, tôi không muốn nhìn thấy ông ra đi như thế này, người ta không hiểu gì về ông ấy”. (The guy was a hero, America should be crying. I hate to see him go this way - Without people knowing anything about him).

Tại sao Eddie Adams bây giờ mới nói? Ông Loan đã chết rồi. Nói trước khi ông mất có khi tên tuổi ông đỡ bị người đời đàm tiếu mà gia đình thân nhân ông cũng được ngẩng đầu. Nhưng giả thử ông tướng Loan còn sống không chắc ông đã cho Eddie Adams nói như thế đâu. Ông không cần giải thích với ai. Ông muốn nhấm nháp vết thương của ông trong im lặng. Ông là con sói già cô đơn và kiêu hãnh của A. de Vigny:

“Gào khóc, kêu than đều hèn yếu - Hãy dũng cảm làm cho xong công việc lâu dài và nặng nhọc của ngươi, trên con đường mà số phận đã đặt định, rồi như ta, đau đớn, chết đi mà không nói một lời”.

Crier, pleurer, gémir c’est également lâche,
Fais énergiquement ta longue et lourde tâche
Dans la voie où le sort a voulu t’appeler
Puis comme moi, souffre et meurt sans parler.
Alfred de Vigny

Một dịp nào nếu tôi có dịp may đến viếng ông tướng Nguyễn Ngọc Loan tôi sẽ thắp hương, cúi đầu và khấn: “Hãy an nghỉ, con sói già cô đơn và kiêu hãnh. Những người lính thuần thành xin được nghiêng mình trước hương linh thiếu tướng Nguyễn Ngọc Loan”.

Phan Lạc Phúc

Obama: Not acting in Libya 'would have been a betrayal of who we are'

By the CNN Wire Staff
March 29, 2011

Washington (CNN) -- President Barack Obama on Monday rejected criticism of his decision to commit U.S. forces to the U.N.-authorized military mission in Libya, telling the American people there were strategic and moral reasons to act.

In a nationally televised speech at the National Defense University, Obama said his administration kept its pledge that the mission would be limited in size and scope, announcing that the NATO alliance would assume full command on Wednesday.

The United States now will play "a supporting role -- including intelligence, logistical support, search-and-rescue assistance, and capabilities to jam regime communications," Obama said, noting that both the risk and cost of the operation to America "will be reduced significantly."

Some Republican and Democrats have criticized the president's policy in the war-torn North African nation. Among other things, they have questioned the purpose of the mission, as well as its cost, endgame, and consequences for the broader Arab world.

Responding directly to critics, Obama detailed some of the nuance and strategy of his Libya policy and described the complaints as presenting "false choices" on the issue.

To those who question the need for a U.S. role in the Libya mission, Obama cited several reasons for joining allies in acting on the U.N. Security Council resolution that called for no-fly zone and arms embargo in Libya and protecting civilians as necessary.

Failure to do so would have allowed Libyan leader Moammar Gadhafi to unleash his military on his own people and signaled the world that such violence would go unchallenged, Obama said.

In addition, the violence from an expected attack by Gadhafi's forces on Benghazi, the rebel stronghold of 700,000 people, would have sent thousands of refugees into neighboring Tunisia and Egypt as they deal with emerging democratic movements, the president said.

"To brush aside America's responsibility as a leader and -- more profoundly -- our responsibilities to our fellow human beings under such circumstances would have been a betrayal of who we are," Obama said. "Some nations may be able to turn a blind eye to atrocities in other countries. The United States of America is different. And as president, I refused to wait for the images of slaughter and mass graves before taking action."

He also dismissed criticism by some conservatives that the Libyan mission fails to go far enough, particularly Gadhafi's downfall is not a specific objective.

In this case, Obama, said, making the ouster of Gadhafi a targeted outcome would have been a mistake.

"If we tried to overthrow Gadhafi by force, our coalition would splinter," he said. "We would likely have to put U.S. troops on the ground to accomplish that mission, or risk killing many civilians from the air. The dangers faced by our men and women in uniform would be far greater. So would the costs, and our share of the responsibility for what comes next."

At the same time, Obama repeated that resolving the Libya crisis requires Gadhafi's ouster, and said the coalition military mission was giving the Libyan people the opportunity to make that happen.

"It may not happen overnight, as a badly weakened Gadhafi tries desperately to hang on to power," Obama said. "But it should be clear to those around Gadhafi, and to every Libyan, that history is not on Gadhafi's side. With the time and space that we have provided for the Libyan people, they will be able to determine their own destiny, and that is how it should be. "

Looking directly into the television camera, Obama also described a policy of using military force when circumstances require action to protect vital interests and uphold core principles.

Citing times "when our safety is not directly threatened, but our interests and values are," Obama said such problems require the world's most powerful nation to play a role in helping.

"In such cases, we should not be afraid to act -- but the burden of action should not be America's alone," Obama said. "As we have in Libya, our task is instead to mobilize the international community for collective action."

In response to some conservative critics who called his response in Libya too timid and beholding to the United Nations, Obama cited the U.S. invasion of Iraq in 2003 that toppled Saddam Hussein but brought on a war now winding down more than eight years later.

"Contrary to the claims of some, American leadership is not simply a matter of going it alone and bearing all of the burden ourselves," Obama said. "Real leadership creates the conditions and coalitions for others to step up as well; to work with allies and partners so that they bear their share of the burden and pay their share of the costs; and to see that the principles of justice and human dignity are upheld by all."

Initial reaction political reaction welcomed the success of the Libyan mission so far, but continued the criticisms from both sides that preceded the speech.

Conservative Republican Sen. John McCain of Arizona said Obama erred by stating that the coalition would split if the mission was expanded to seeking regime change.

"If we tell Gadhafi, 'Don't worry, you won't be removed by force,' I think that's very encouraging to Gadhafi," McCain said, adding that the United States should act alone if necessary to oust Gadhafi.

Overall, however, McCain said Obama made a "strong case" for the military effort in Libya.

Another prominent Republican, House Speaker John Boehner of Ohio, disagreed.

"The speech failed to provide Americans much clarity to our involvement in Libya," said Boehner's spokesman, Michael Steel. "Nine days into this military intervention, Americans still have no answer to the fundamental question: What does success in Libya look like?"

Boehner sent a letter to Obama last week in which he asked specific questions about the Libya mission, including whether the U.S. military would take on a larger role if the coalition fell apart.

Republican Sen. Olympia Snowe of Maine also said Obama's speech fell short of what was needed.

"President Obama's current challenge is not to reassure us that the U.S. role was justified; his challenge is to tell us what's next and when our involvement will end," Snowe said in a statement.

Democratic Rep. Bruce Braley of Iowa, meanwhile, complained Obama provided no specifics Monday on what the Libyan mission would cost.

"We've got two wars in Iraq and Afghanistan -- and Americans deserve to hear from our president what this third conflict is going to cost us," Braley said in a statement.

The chairman of the Congressional Black Caucus, Democratic Rep. Emanuel Cleaver of Missouri, said he was pleased that NATO was taking over the Libya mission and "equally pleased that the United States will take a supporting role in this effort."

"We cannot afford another Iraq or Afghanistan and I firmly believe that the president fully understands that," Cleaver said in a statement.

CNN's Tom Cohen, Alan Silverleib, Dana Ford and Gabriella Schwarz contributed to this story.

Post-Kadhafi Libya in view at London meeting

by Guy Jackson

LONDON (AFP) – International powers meet in London on Tuesday to map out a post-Kadhafi future for Libya with France and Britain urging the rebels to lead a push for democracy.

Rafale jets of the French Air Force take part in military operations in Libya.

More than 35 countries, including seven Arab states, gather as rebel gains made in part thanks to Western air strikes have been halted by government forces on the outskirts of Moamer Kadhafi's birthplace, Sirte.

Britain, France, Germany and the United States had agreed that the London talks should aid "the political transition in Libya," said a French presidency statement.

And in a pre-meeting video conference with his fellow leaders Monday, Prime Minister David Cameron said he hoped the summit would "strengthen and broaden the coalition of countries committed to implementing the UN resolutions".

Later Monday, in an address to the nation, President Barack Obama warned that a military campaign to oust Moamer Kadhafi could repeat the bloodshed and misery of Iraq.

"If we tried to overthrow Kadhafi by force, our coalition would splinter. We would likely have to put US troops on the ground, or risk killing many civilians from the air," the president argued.

Cameron and French President Nicolas Sarkozy had earlier issued a joint call for Kadhafi to go because his regime "has completely lost its legitimacy" and his followers should desert Kadhafi "before it is too late".

They urged Libya's rebel national council and civil society leaders to steer the country towards democracy.

"We call on all Libyans who believe that Kadhafi is leading Libya into a disaster to take the initiative now to organise a transition process," the British and French leaders said.

The path to transition "could include the Interim National Transitional Council", the main rebel representatives, who should "begin a national political dialogue, leading to a representative process of transition, constitutional reform and preparation for free and fair elections."

France is the only Western country to have officially recognised the rebels. Qatar followed suit on Monday.

On the sidelines of the meeting, US Secretary of State Hillary Clinton, who flew into London late Monday, may hold talks with Mahmoud Jibril, the Libyan opposition leader whom she met in Paris two weeks ago.

However, the British government could not confirm if any opposition representatives would be present in London.

The West decided at a meeting in the French capital on March 19 to authorise military action in support of UN Security Council Resolution 1973, which called for citizens to be protected from pro-regime forces and a no-fly zone to be implemented.

Ten days later, hundreds of strikes on Kadhafi's tanks and armoured cars have transformed the opposition campaign, allowing rebels to push westwards from their stronghold of Benghazi and gain control of a string of towns.

NATO finally agreed Sunday to take over full command of military operations in Libya from a US-led coalition, resolving an issue which has dogged international thinking.

US leader Obama confirmed during his address that NATO would take command of all coalition military operations on Wednesday.

While France, Britain and the United States have driven forward the military action on Libya, they have been determined to ensure Arab nations are seen to be supporting their efforts.

Iraq, Jordan, the United Arab Emirates, Lebanon, Qatar, Tunisia and Morocco will all be represented on Tuesday, as well as the Arab League.

But Russia, whose Foreign Minister Sergei Lavrov has criticised the West's military action, saying it goes beyond the terms of the Security Council resolution, said it had not been invited.

Italy, Libya's former colonial masters, appeared to have taken the British hosts by surprise when Foreign Minister Franco Frattini said he would present a a plan to offer Kadhafi exile.

But an Italian foreign ministry spokesman later played down the initiative, saying it was only just beginning to discuss proposals on the post-Kadhafi era.

Obama: 'we stopped massacre in Libya'

AFP
March 29, 2011, 12:26 pm

WASHINGTON (AFP) - A defiant President Barack Obama told Americans he had stopped a "massacre" in Libya, but bluntly warned that trying to oust Moamer Kadhafi by force could repeat the carnage of Iraq.

"As president, I refused to wait for the images of slaughter and mass graves before taking action," Obama said, mounting a robust defense of his decision to rain air strikes on Kadhafi's troops in a UN-mandated bid to protect civilians.

Obama spoke after Libyan rebels, enabled by pounding air attacks by international fighter jets, grabbed back government-held territory, and on the eve of a major international conference in London dedicated to Libya's future.

The president, in a major televised address at the National Defense University in Washington, also denied he had ceded leadership to US allies and had failed to lay out a clear strategy for war-weary Americans.

"In just one month, the United States has worked with our international partners to mobilize a broad coalition, secure an international mandate to protect civilians, stop an advancing army, prevent a massacre, and establish a no-fly Zone with our allies and partners," Obama said. Points" Obama's Libya speech

Faced with a man who compared his people to "rats" and who had hanged "civilians in the streets," Obama said he had seen no choice but to act against Kadhafi's forces as they bore down on the key city of Benghazi.

He said the city could have suffered "a massacre that would have reverberated across the region and stained the conscience of the world."

"I refused to let that happen," said Obama, who came to power vowing to get US troops home from Iraq and eventually Afghanistan, but has found himself launching a new military adventure abroad on his own watch.

"To brush aside America's responsibility as a leader -- and more profoundly -- our responsibilities to our fellow human beings ... would have been a betrayal of who were are," he said.

The president said US "interests and values" were at stake in the crisis, in an apparent response to those who question whether Libya represents a vital threat to the United States.

Obama did not, however, sketch an end game for the conflict, as critics warn that he may have taken sides in an intractable Middle Eastern civil war, and fear a blow to US credibility unless Kadhafi is ousted.

He made clear he wants Kadhafi gone, but warned that pursuing a military quest for regime change would backfire and exact a terrible price.

"If we tried to overthrow Kadhafi by force, our coalition would splinter."

"We would likely have to put US troops on the ground, or risk killing many civilians from the air.

"To be blunt, we went down that road in Iraq.

"Regime change there took eight years, thousands of American and Iraqi lives, and nearly a trillion dollars. That is not something we can afford to repeat in Libya."

Top international powers including Britain and France meet in London on Tuesday to assess the success of the coalition effort against Kadhafi and to consider how to oust the long-time leader with non military means.

The United States and its partners have levied punishing financial and diplomatic sanctions on the Libyan regime, seized billions of dollars in assets and are policing an arms embargo.

Obama said a "badly weakened" Kadhafi could hang on for some time, saying Libya would remain "dangerous" with him still around.

But he warned Kadhafi was on the wrong side of history.

"The transition to a government that is responsive to the Libyan people will be a difficult task," Obama said, adding that it was up to the international community to join the United States in a rebuilding effort.

The president also sought to explain his criteria for committing US power abroad, as analysts seek an "Obama doctrine" as revolt sweeps the Middle East.

He said he would never shrink from using force decisively and unilaterally if the US homeland was threatened, but said America could also deploy its military in situations when it was not at risk, for instance to prevent genocide.

But he said he would seek the support of allies in such cases, telling Americans who have seen a decade of war: "The burden of action should not be America's alone."

Obama's speech was partly an answer to a storm of criticism in recent days, especially from lawmakers who argued they were not fully consulted on the Libyan operation.

Republican Senator John McCain welcomed Obama's explanation of the US intervention in Libya, but said his comment that regime change by force was not on the table was "puzzling."

"Kadhafi must have been somewhat comforted by that," Obama's 2008 general election foe told CNN.